นิยามของคำว่าชาติพันธุ์

ชาติพันธุ์ หมายถึง กลุ่มคนที่มีวัฒนธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณี ภาษาพูดตระกูลเดียวกัน และสืบเชื้อสายมาจากบรรพบุรุษกลุ่มเดียวกัน เช่น ไทย พม่า กะเหรี่ยง จีน ลาว เป็นต้น กลุ่มชาติพันธุ์หรือกลุ่มวัฒนธรรมมีลักษณะเด่นคือ เป็นกลุ่มที่สืบทอดมาจากบรรพบุรุษเดียวกัน บรรพบุรุษในที่นี้หมายถึงบรรพบุรุษทางสายเลือด ซึ่งรวมลักษณะทางชีวภาพและรูปพรรณและบรรพบุรุษทางวัฒนธรรม ผู้ที่อยู่ในกลุ่มชาติพันธุ์เดียวกันจะมีความรู้สึกผูกพันทางสายเลือดและวัฒนธรรมเป็นความรู้สึกผูกพันที่ทำให้คนเหล่านี้มีความรู้สึกใกล้ชิดกัน เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน และถ้าผู้ที่อยู่ในกลุ่มชาติพันธุ์นั้นนับถือศาสนาเดียวกัน ก็จะยิ่งรู้สึกผูกพันกันมากขึ้น ความรู้สึกผูกพันนั้นเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า สำนึกทางชาติพันธุ์ หรือชาติลักษณ์ พจนานุกรมศัพท์สังคมวิทยาได้ให้ความหมายคำว่า ชาติพันธุ์ (Ethnos) ว่าหมายถึง กลุ่มที่มีพันธะเกี่ยวข้องกัน และที่แสดงเอกลักษณ์ออกมา โดยการผูกพันลักษณาการของเชื้อชาติและสัญชาติเข้าไว้ด้วยกัน ๔. เกิดจากการย้ายถิ่น ความแตกต่างทางชาติพันธุ์อาจมีสาเหตุมาจากการที่คนจำนวนหนึ่งอพยพย้ายถิ่นเข้าไปอยู่ในสังคมอื่น โดยที่คนกลุ่มนี้มีลักษณะทางวัฒนธรรมแตกต่างจากคนในสังคมที่ตนย้ายเข้าไปอยู่ รูปแบบของการย้ายถิ่นมีได้หลายรูปแบบ เช่น ๔.๑ การอพยพทาสจากทวีปแอฟริกาไปยังทวีปอเมริกาและทวีปยุโรป ๔.๒ การอพยพแรงงานเกณฑ์จากบริเวณหนึ่งไปยังอีกบริเวณหนึ่ง ๔.๓ การว่าจ้างคนงานที่อพยพมาจากที่อื่น ๔.๔ การอพยพเข้าเมืองโดยผิดกฎหมาย หรือการลี้ภัยการเมือง ๔.๕ การรับคนเข้าประเทศโดยการโอนสัญชาติ ๔.๖ การอพยพของชนชาติที่เจริญกว่าไปยังพื้นที่ที่มีชนชาติที่ด้อยกว่า ความแตกต่างทางชาติพันธุ์ ในอดีต ประชากรของโลกยังมีไม่มากอย่างในปัจจุบัน เนื่องจากพื้นที่บนผิวโลกมีอยู่มาก ประชากรแต่ละกลุ่มแต่ละเผ่าพันธุ์จึงแยกกันอยู่โดยอิสระไม่เกี่ยวข้องกัน อาจจะกล่าวได้ว่า แต่ละกลุ่มแทบจะไม่ทราบเลยว่า ในส่วนต่างๆ ของโลกยังมีมนุษย์กลุ่มอื่นที่ต่างไปจากกลุ่มของตนอาศัยอยู่ ต่อมาเมื่อประชากรมีจำนวนมากขึ้น จึงเกิดการขยับขยายและแสวงหาที่อยู่ใหม่ๆ มีการอพยพแยกย้ายกันเข้าไปอยู่ในที่ต่างๆ กลุ่มที่มีกำลังคนและกำลังทรัพย์ก็เริ่มเสาะแสวงหาที่อยู่ใหม่ ซึ่งห่างไกลจากที่อยู่เดิมมากขึ้น มีการสำรวจพื้นที่ต่างๆ ของโลกและได้พบกับกลุ่มที่มีวัฒนธรรมและประเพณีที่ต่างกัน บางครั้งก็มีไมตรีอันดีต่อกัน แต่บางครั้งก็เกิดการขัดแย้งกัน ปัญหาที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มักจะเกิดจากการที่แต่ละฝ่ายพยายามรักษาวัฒนธรรมของตน โดยไม่ยอมรับวัฒนธรรมของกลุ่มอื่น แม้จะเป็นวัฒนธรรมที่ใกล้เคียง ในบางกรณีกลุ่มที่ต่างเผ่าพันธุ์กันก็มีความสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน จึงมีการแต่งงานกันระหว่างชายหญิงจากแต่ละกลุ่ม อันเป็นผลให้เกิดกลุ่มชาติพันธุ์ใหม่ ซึ่งมีสายเลือดของแต่ละกลุ่มเป็นตัวเชื่อมโยงความสัมพันธ์ ในทำนองเดียวกัน กลุ่มเผ่าพันธุ์บางกลุ่มก็เกิดการขัดแย้งกันเองภายในกลุ่มเกี่ยวกับความเชื่อ ประเพณีนิยม และแนวคิดใหม่ๆทำให้มีการแบ่งแยกแตกเผ่าออกไป สาเหตุของการแบ่งแยกระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์ สามารถรวบรวมได้เป็น ๕ ลักษณะดังนี้ ๑. เกิดจากการแบ่งแยกโดยวัฒนธรรมชนชั้น ในสังคมบางสังคมมีการแบ่งชนชั้น คนที่อยู่ในชนชั้นต่ำที่สุดถือเป็นกลุ่มชนที่อยู่นอกระบบสังคมนั้น เช่น จัณฑาลในอินเดีย เอทาหรือบูราคูในประเทศญี่ปุ่น เป็นต้น คนที่อยู่ในกลุ่มชาติพันธุ์เดียวกัน แต่ถูกสังคมกำหนดให้เป็นชนชั้นต่ำ ถือว่าเป็นผู้ที่น่ารังเกียจและไม่ควรอยู่ร่วมกับสมาชิกส่วนใหญ่ ชนชั้นต่ำเป็นชนกลุ่มน้อยของสังคม เป็นผู้ที่ปราศจากศักดิ์ศรี ไม่มีอำนาจ และไม่มีสิทธิทางสังคมเท่าเทียมคนอื่น ปัจจุบันทั้งประเทศอินเดียและประเทศญี่ปุ่นได้ออกกฎหมายยกเลิกชนชั้นจัณฑาลและบูราคู แต่ในทางปฏิบัติยังมีการกีดกันอยู่ ความแตกต่างภายในกลุ่มชาติพันธุ์เดียวกันนี้ถือเป็นรูปแบบความแตกต่างทางชาติพันธุ์รูปแบบหนึ่ง